بیشتر والدین تصور میکنند تا زمانی که همه دندانهای شیری کودک کامل نشده یا مشکلی مثل درد و پوسیدگی به وجود نیامده، نیازی به مراجعه به دندانپزشک نیست. همین تصور ممکن است باعث شود اولین ویزیت دندانپزشکی کودک زمانی انجام شود که درمانهای پیچیده و پرهزینه لازم شدهاند.
درحالیکه هدف اصلی اولین مراجعه، آغاز یک مسیر پیشگیرانه برای حفظ سلامت دندانهای کودک است.
اولین دندان، اولین ویزیت؛ زمان اولین مراجعه کودک به دندانپزشک
بهمحض اینکه اولین دندان شیری در دهان کودک دیده میشود، زمان مناسبی برای اولین معاینه است. این مراجعه نباید از اولین سالروز تولد کودک دیرتر انجام شود؛ حتی اگر هنوز دندانی رویش پیدا نکرده باشد.
در اغلب نوزادان، اولین دندان حدود ششماهگی ظاهر میشود، هرچند ممکن است کمی زودتر یا دیرتر باشد.
این معاینه کوتاه به دندانپزشک فرصت میدهد تا وضعیت رشد دهان و دندان را بررسی کرده و نکات مهم مراقبتی را به والدین آموزش دهد.
توصیه به مراجعه از زمان رویش اولین دندان و حداکثر تا یکسالگی، در راهنمای والدین آکادمی دندانپزشکی کودکان آمریکا نیز آمده است.
چرا این ویزیت بیشتر برای والدین است؟
در ماههای ابتدایی زندگی، مهمترین بخش معاینه، آموزش خانواده است.
دندانپزشک درباره موضوعاتی مانند موارد زیر راهنمایی میکند:
- روش صحیح تمیزکردن اولین دندانها؛
- مراقبت از لثه قبل از رویش کامل دندانها؛
- نحوه مراقبت از دندانها در ارتباط با شیر خوردن شبانه؛
- زمان مناسب شروع مسواک زدن؛
- انتخاب و مقدار خمیردندان فلورایددار متناسب با سن کودک؛
- عادتهایی که احتمال پوسیدگی را افزایش میدهند.
بخش زیادی از سلامت دندانهای کودک، به همین آموزشهای ساده اما کاربردی وابسته است.
پوسیدگی دندان شیری خیلی زودتر از تصور شروع میشود
بعضی والدین فکر میکنند پوسیدگی فقط در کودکان بزرگتر دیده میشود، اما در واقع حتی نوزادانی که تازه چند دندان شیری دارند نیز ممکن است دچار پوسیدگی شوند.
تجمع پلاک و تماس مکرر دندانها با قندهای موجود در غذا و نوشیدنیها، به باکتریهای دهان فرصت میدهد تا با تولید اسید، بهمرور به مینای دندان آسیب بزنند.
به همین دلیل، پیشگیری باید از همان ماههای اول آغاز شود، نه زمانی که لکههای قهوهای روی دندان ظاهر شدهاند.
چگونه از پوسیدگی زودرس کودکان پیشگیری کنیم؟
چند عادت ساده میتواند احتمال پوسیدگی را کاهش دهد:
- تمیزکردن دندانها از زمان رویش اولین دندان؛
- مسواک زدن توسط والدین با مسواک نرم و خمیردندان فلورایددار به مقدار مناسب سن؛
- دریافت راهنمایی درباره مراقبت از دندانها در ارتباط با تغذیه شبانه؛
- پرهیز از خواباندن کودک با شیشه حاوی شیر یا نوشیدنی شیرین؛
- معاینات منظم بر اساس برنامه تعیینشده توسط دندانپزشک؛
- آموزش صحیح به والدین درباره مراقبت روزانه.
تأخیر در مراجعه چه پیامدی دارد؟
گاهی کودکی که هیچوقت برای معاینه مراجعه نکرده، در سه یا چهار سالگی با پوسیدگیهای متعدد به دندانپزشک آورده میشود.
در این شرایط ممکن است:
- چندین دندان نیاز به ترمیم داشته باشند؛
- درمان ریشه دندان شیری لازم شود؛
- تعدادی از دندانها قابل حفظ نباشند؛
- به دلیل گستردگی درمان، سن کم و همکاری محدود کودک، پس از ارزیابی دندانپزشک، آرامبخشی یا بیهوشی عمومی مطرح شود.
معاینه در سال اول زندگی، همراه با اجرای توصیههای مراقبتی و پیگیری منظم، میتواند احتمال رسیدن به چنین شرایطی را کاهش دهد.
نقش معاینات دورهای بعد از اولین ویزیت
اولین مراجعه پایان کار نیست؛ بلکه شروع برنامهای برای پیگیری سلامت دهان و دندان کودک است.
در این جلسات، دندانپزشک روند رویش دندانها، وضعیت بهداشت دهان، خطر پوسیدگی و عادتهای دهانی را بررسی میکند و در صورت نیاز، توصیههای مراقبتی را متناسب با سن کودک بهروز میکند.
جمعبندی
سلامت دندانهای کودک از زمان رویش اولین دندان شیری آغاز میشود، نه از زمانی که کودک احساس درد پیدا میکند. اولین ویزیت دندانپزشکی فرصتی است تا والدین شیوه صحیح مراقبت از دهان و دندان فرزند خود را یاد بگیرند و با اصلاح چند عادت ساده، احتمال بروز پوسیدگیهای شدید را کاهش دهند.
این مراجعه کوتاه، همراه با مراقبت روزانه و پیگیری منظم، میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت دندانهای شیری و جلوگیری از درمانهای دشوار در سالهای آینده داشته باشد.
لبخند سالم کودکتان از همان اولین دندان شروع میشود.
اگر هنوز برای اولین معاینه اقدام نکردهاید، برای بررسی سلامت دهان و دندان فرزندتان و دریافت راهنمایی مراقبتی وقت بگیرید.
برای رزرو وقت با مطب دکتر مرضیه جلالزاده تماس بگیرید.
سؤالات متداول درباره اولین ویزیت دندانپزشکی کودک
سن اولین معاینه دندانپزشکی کودک چه زمانی است؟
از زمان رویش اولین دندان برای معاینه اقدام کنید و مراجعه را حداکثر تا اولین سالروز تولد کودک انجام دهید. لازم نیست منتظر کاملشدن دندانهای شیری بمانید.
اگر اولین دندان کودک دیرتر از یکسالگی رویش پیدا کند، باز هم باید مراجعه کنیم؟
بله. معاینه تا یکسالگی حتی بدون رویش دندان هم توصیه میشود. دیر درآمدن دندان لزوماً نشانه بیماری نیست، اما دندانپزشک میتواند روند رشد دهان و دندان را بررسی کند.
آیا لازم است بعد از هر بار شیر خوردن نوزاد، دندانهایش تمیز شود؟
لزومی ندارد بعد از هر نوبت شیر خوردن مسواک بزنید. از رویش اولین دندان، مسواک زدن روزی دو بار با مقدار مناسب خمیردندان فلورایددار اهمیت دارد. درباره مراقبت متناسب با تغذیه شبانه کودک از دندانپزشک راهنمایی بگیرید؛ پاککردن با گاز جایگزین مسواک دندانهای رویشیافته نیست.
اگر کودک هنگام معاینه همکاری نکند، ویزیت فایدهای دارد
بله. حتی اگر همکاری کودک محدود باشد، آموزش والدین و ارزیابی متناسب با شرایط او ارزشمند است. آشنایی تدریجی با محیط دندانپزشکی نیز میتواند به مراجعات بعدی کمک کند.
آیا استفاده از پستانک روی سلامت دندانهای کودک تأثیر دارد؟
استفاده طولانیمدت از پستانک میتواند روی نحوه قرارگیری دندانها و رشد دهان اثر بگذارد. مدت و الگوی استفاده اهمیت دارد؛ درباره زمان و روش کنارگذاشتن آن در معاینه کودک سؤال کنید.
آیا پوسیدگی دندان شیری مسری است؟
خود پوسیدگی را نباید مانند یک بیماری واگیردار ساده در نظر گرفت. برخی باکتریهای مرتبط با پوسیدگی میتوانند از طریق تماس بزاق منتقل شوند، اما ایجاد پوسیدگی به عوامل متعددی مانند تغذیه، بهداشت و وضعیت دندانها بستگی دارد. استفادهنکردن از قاشق مشترک و مراقبت از سلامت دهان والدین مفید است.
مسواک زدن کودک را از چه زمانی شروع کنیم؟
از زمان رویش اولین دندان، با مسواک نرم و متناسب با سن کودک شروع کنید. انتخاب خمیردندان فلورایددار و مقدار مناسب آن را در اولین ویزیت با دندانپزشک مرور کنید.
بعد از اولین ویزیت، هر چند وقت یکبار مراجعه کنیم؟
فاصله مراجعات بر اساس وضعیت دهان و دندان، خطر پوسیدگی و نیازهای کودک تعیین میشود. برنامه پیشنهادی دندانپزشک را دنبال کنید و برای مراجعه بعدی منتظر درد نمانید.
